شنبه 22 بهمن1384

روشهای جلوگیری از بارداری


 

 
 
تنظیم خانواده

 

قرصهای خوراکی جلوگیری از حاملگی نوع ترکیبی

قرصهاي دوران شيردهي يا قرصهاي خوراکي که فقط پروژستين دارند

روشهاي تزريقي جلوگيري از حاملگي

کپسولهاي کاشتني جلوگيري از حاملگي

ابزار داخل رحمي (آي يو دي)

کاندوم

بستن لوله ها در زن (توبکتومي)

بستن لوله ها در مرد (وازکتومي)

روشهاي متفرقه براي پيشگيري از بارداري


تنظیم خانواده

تعریف سازمان جهانی ازتنظیم خانواده چنین است: تنظیم خانواده مشتمل بر اقدامهایی است که افراد و زوجها را یاری می دهد تا از داشتن فرزند نا خواسته جلوگیری کنند فاصله بین فرزندان خود را تنظیم کنند زمان تولد فرزندان را با سن و شرایط دیگر خود تطبیق دهند و آگاهانه درباره تعداد فرزندان خود تصمیم بگیرند. خدماتی که این نیات را میسر می سازد مشتمل بر : آموزش و مشاوره درباره تنظیم خانواده ، تامین وسایل جلوگیری از حاملگی ، کمک به کسانی که دچار ناباروری هستند و آموزش پدران درباره خانواده و فرزندان. شناخت روشهای جلوگیری از حاملگی و آگاهی نسبت به مزایا و معایب هر روش می تواند زوجها را برای انتخاب مناسب ترین روش در پیشگیری از تولدی ناخواسته راهنمایی کند.
  
 
روشهای جلوگیری از بارداری

حاملگی حاصل پيوند ( لقاح) تخمک زدن و اسپرم مرد است. برای جلوگیری از حاملگی باید مانع این پیوند شد. این کار از چند راه ميسر است:

الف: ممانعت از آزاد شدن تخمک زن

روشهای هورمونی از این راه سبب جلوگیری از حاملگی می شوند. مثل قرصهای خوراکی دارای دو نوع هورمون قرصهایی که فقط یک نوع هورمون دارند هورمونهای تزریقی و کپسولهای کاشتنی.

ب: روشهای مکانیکی:

در این روشها بر سر راه حرکت اسپرم به درون رحم و ملاقات با تخمک یا لانه گزینی تخم حاصل از لقاح مانع ایجاد شود. مثل ابزارهای داخل رحمی ( انواع آی يو دي) انواع غلافهایی که مردان یا زنان از آنها استفاده می کنند و انواع داروها و موادی که سبب کشته شدن اسپرم می شود.

ج: روشهای جراحي:

می توان با عمل جراحی لوله هایی را که در زن سبب انتقال تخمک و در مرد مسير حرکت اسپرم می باشد، بست. دسترسی به لوله های مرد بسيار آسانتر است و در شيوه های امروزين ، بستن اين لوله ها حتي بدون استفاده از تيغ جراحي ميسر مي گردد.

د: روشهاي طبيعي:

تخمک و اسپرم ، عمر محدود دارند. اگر در روزهایی که تخمک آزاد شده از تخمدان حيات دارد نزديکي صورت نگيرد بديهي است که لقاحی در کار نخواهد بود و از حاملگی جلوگيري مي شود. اساس روشهاي طبيعي همين نکته است.
پيشرفتهاي تکنولوژيک امروز ، خوشبختانه دسترسي به وسایل و روشهاي متنوع تر و موثر تر براي جلوگيري از حاملگي را ميسر ساخته است.
 
 

چند نکته مهم:

1- اولين مقاربت نيز مي تواند منجر به حاملگي شود.
2- دوش گرفتن و شستشو پس از نزديکي نمي تواند از حاملگي جلوگيري کند.
3- حاملگي حتي با داشتن پرده بکارت ( در دوران عقد) نيز احتمال دارد.
 
 
1/الف
قرصهای خوراکی جلوگیری از حاملگی نوع ترکیبی

قرصها دارای هورمونهای ساختگی زنانه شبیه استروژن و پروژسترون طبیعی است. قرص اگر به قاعده خورده شود در جلاین وگیری از حاملگی تاثير فراوان خواهد داشت. و 99/9 درصد از زوجهایی که این شیوه را برای جلوگیری از حاملگی انتخاب کرده اند و از آن به طور منظم و درست استفاده می کنند. در طول یک سال از حاملگی نا خواسته مصون بوده اند.بهترین و مطمئن ترین روش پیشکیری از حاملگی در ابتدای ازدواج استفاده از قرصهای خوراکی جلوگیری از حاملگی است.

مزايا

قرص کاملا موثر و بی خطر و بازگشت پذير است.
قرص علاوه بر خاصيت جلوگيري از حاملگي چند اثر بهداشتي عمده دارد.

1- کاهش احتمال ابتلا به سرطان جسم رحم
2-  کاهش احتمال ابتلا به سرطان تخمدان
3- محافظت در برابر بيماريهايي چون بيماري التهابي لگن خاصره و بيماريهاي خوش خيم پستان
4- محافظت در مقابل کم خوني به علت کم شدن حجم خون عادت ماهانه زن
5- کاهش ميزان بروز حاملگيهاي خارج از رحم
6- منظم تر شدن عادت ماهانه و کاهش دردهاي اين دوران
7- کمک به درمان جوشهاي صورت

عوارض جانبي

قرص اثر بعضي از داروها مانند داروي ضد افسردگي و آرام بخشها را زيادتر ميکند.از جمله عوارض قرصها عبارتست از :

لکه بيني و بي نظمي عادت ماهانه ، تهوع ، سر دردهاي خفيف، دردناک شدن پستانها ، مختصري کاهش يا افزايش وزن ، و تغيير خلق و خو . علائمي مانند تهوع و استفراغ و سردرد دو سه ماه پس از خوردن قرص به تدریج کم می شود. قرصهاي ترکيبي حجم شير مادر را کم مي کند. بنابراين زنان شيرده در 6 ماهه اول بعد از زايمان نبايد از این قرصها استفاده کنند.

روش استفاده از قرص

قرص را باید هر روز و معمولا در ساعتی معين خوردبهتر است قرص پس از شام و قبل از خواب خورده شود. در خوردن قرص اولين روز قاعدگي روز اول محسوب ميگرددو بر اين اساس در روز پنجم قاعدگي خواه خونريزي تمام شده يا ادامه داشته باشد اولين قرص خورده مي شود. پس از 21 روز قرص ها به پايان مي رسد .7 روز کامل خورده نمي شوداز روز هشتم به بعد خوردن قرص آغاز ميشود.در هفته اول براي اطمينان بيشتر علاوه بر قرص بايد از روش ديگري نيز مثل کاندوم استفاده کرد.در صورت فراموشي احتمال حامله شدن در ميان است.اگر زني يک شب خوردن قرص را فراموش کند به محض اينکه متوجه اين نکته شد بايد قرص را بخورد. اگر تا شب بعد به يادش نيامد شب بعد دو قرص بخورد. اگر دو شب پشت سر هم فراموش کرده باشد در دو شب بعد هر بار دو قرص بخورد در مجموع 4 قرص و براي اطمينان تا تمام شدن قرص هاي آن بسته از روش ديگري استفاده کند.اگر سه شب پشت سز هم يا بيشتر خوردن قرص فراموش شده باشد بايد از خوردن بقيه قرص ها خودداري گردد و از روش ديگري براي جلوگيري از حاملگي استفاده شود تا قاعدگي آغاز گردد سپس از روز پنجم قاعدگي خوردن قرص هاي بسته جديد آغاز شود. در خانمهایی که به طور مرتب قرص مي خورند معاينات باليني مثل اندازه گيري وزن و فشار خون ، معاينه پستان ، معاينه لگن و لمس کبد ابتدا سه ماه پس از شروع قرص و پس از آن هر سال يک بار ضرورت دارد.
 
 
1/ب

قرصهاي دوران شيردهي يا قرصهاي خوراکي که فقط پروژستين دارند.

اين قرصها به جاي هر دو هورمون پروژسترون و استروژن فقط حاوي هورمون شبه پروژسترون هستند. ميزان اثر قرصهايي که فقط پروژسترون دارند اندکي کمتر از قرصهاي خوراکي ترکيبي است.اين نوع قرص ، اگر به درستي و به طور مستمر مصرف شود 99/5 درصد و اگر به طور معمول خورده شود تا 95 درصد از حاملگي جلوگيري مي کند. اين قرصها بر کميت و کيفيت شير مادر اثر ندارد.استفاده از قرصهاي ميني پيل در طول مدت شير دادن احتمال حامله شدن مادر را از ميان مي برد. بسته هاي اين قرصها 28 تايي است. هر روز در ساعت معين يک قرص خورده ميشود. با تمام شدن هر بسته از شب بعد بدون فاصله خوردن قرصهاي بسته بعد آغاز مي شود.

در صورت فراموش كردن مصرف قرص

چنانچه پيش از۱۲ ساعت از زمان هميشگي ، خوردن قرص را به ياد آوريد ، بلافاصله يك قرص مصرف كنيد .

 چنانچه بعد از ‍۱۲ساعت به ياد آورديد كه يك قرص يا بيشتر را فراموش كرده ايد ، مصرف بقيه قرص ها را ادامه داده و قرص هاي فراموش شده رامصرف نكنيد . در عوض به منظور پيشگري از بارداري نا خواسته حتماً به طور همزمان با مصرف بقيه قرص ها از روش ديگري ، مثل كاندوم ، استفاده كنيد .
 
2/ روشهاي تزريقي جلوگيري از حاملگي

تزريق هورمون پروژسترون ( و در بعضي موارد همراه با استروژن ) به صورت ماهانه در چين و آمريکاي لاتين طرفدار دارد و ۵/۱ ميليون زن از اين وسيله استفاده مي کنند و يکي از روشهاي قابل برگشت پيشگيري از حاملگي است .

آمپولهاي ضدحاملگي تزريقي اگر به طور صحيح استفاده شوند ، در زمره مؤثرترين روشها به شمار مي روند و دراغلب فرهنگها مورد قبول هستند .

اين آمپولها حاوي نوعي هورمون پروژسترون هستند و نوعي از آنها به مدت ۳ ماه اثر دارد .

اصولاً روشهاي ضدبارداري تزريقي براي زوجهاي زير مناسب است :

زوجهايي که خانواده خود را کامل کرده اما تمايلي براي بستن لوله ها ندارند .

خانمهايي که به بچه خود شير مي دهند و مايل هستند از يک روش پيشگيري از بارداري استفاده کنند . لذا ۶ هفته پس از زايمان مي توانند اين روش را بکار ببرند .

خانمهايي که شوهرانشان وازکتومي شده اند و تا منفي شدن آزمايش اسپرم آنها ، بايد از روش ديگري استفاده کنند .

افرادي که در مکان ثابتي زندگي نمي کنند و هميشه جابجايي و تغيير مکان دارند مانند عشاير .

خانم هايي که واکسن سرخجه زده اند و چند ماهي نبايد حامله شوند .

کساني که در استفاده از روشهاي ديگر مثل قرصهاي خوراکي که نياز به يادآوري روزانه دارد ، موفق نبوده اند .

موارد منع مصرف :

حاملگي ، سرطان پستان يا دستگاه تناسلي زنان ، خونريزي رحمي با دليل ناشناخته ، بيماري عروقي قلبي و لخته شدن خون ، سرطان و يا مشکوک به وجود سرطان ، توده پستاني يا ترشح غيرطبيعي از پستان ، بيماري وخيم کبدي و زردي و بيماري قند .

عوارض :

تغييرات قاعدگي بصورت قطع ، لکه بيني و نامنظمي قاعدگي .

احساس درد در پستانها .

سردرد .

افزايش وزن .

کاهش ميل جنسي .

برگشت باروري با تأخير همراه است و بطور متوسط چند ماه بعد از آخرين تزريق ، قدرت باروري باز مي شود بيش از ۹۰٪  زنان مصرف کننده در طي ۲ سال بعد از قطع حامله شده اند .

زمان اولين تزريق :

در ۵ روز اول قاعدگي تزريق مي شود . در صورت تمايل به ادامه پيشگيري از بارداري ، تزريق بعدي سه ماه بعد خواهد بود .

بلافاصله بعد از سقط .

خانمهايي که تازه زايمان کرده و به نوزاد خويش شير نمي دهند ، مي توانند بلافاصله از آمپول ها استفاده کنند .

درخانمهاي شيرده بهتر است ۶ هفته پس از از زايمان تزريق انجام شود .

* توجه :

چنانچه خونريزي قاعدگي شديد و به صورت دفع لخته باشد و يا بيشتر از ده روز طول بکشد و يا چنانچه بين دو قاعدگي لکه بيني طولاني وجود داشته باشد بايستي به پزشک مراجعه کرد .

واقعيتهايي در برابر باورهاي غلط موجود

آمپولهاي تزريقي در زنان ايجاد نازايي نمي کند و پس از گذشت يکسال از آخرين تزريق قدرت باروري مشابه افراد ديگر خواهد بود .

آمپولهاي تزريقي باعث سرطان نمي شود .

فوايد آمپولهاي تزريقي

بسيار مؤثر است .

قابل برگشت است .

احتمال سرطان رحم و تخمدان کاهش مي يابد .

مصرف آن آسان است .

عوارض استروژن را ندارد .

حجم شير را در زنان افزايش مي دهد .

اثري بر روابط جنسي ندارد .
 
3/ کپسولهاي کاشتني جلوگيري از حاملگي

نورپلانت متشکل از ۶ کپسول است که در زير پوست بازو در قسمت داخلي تحتاني يا فوقاني کاشته مي شوند ، ۶ کپسول است که به تدريج هورمون آزاد مي کنند و بمدت ۵ سال مؤثر است . نوع ديگر آن دو کپسول است که در فنلاند تائيد شده است و حداقل سه سال از حاملگي پيشگيري مي کند . اين روش در بسياري از کشورهاي دنيا از جمله ايران مورد استفاده است .

نورپلانت حداقل بمدت ۵ سال مؤثر است . نورپلانت يک روش قابل برگشت است و ۲۴ ساعت بعد از برداشتن آن تخمک گذاري به صورت قبل ( طبيعي ) برمي گردد و ۷۶ درصد زناني که از اين روش استفاده کرده اند در انتهاي سال بعد از برداشتن حامله شده اند . در بسياري از کشورها به عنوان روش پيشگيري از حاملگي تأييد شده است . اين کپسولها غير قابل جذب هستند و بتدريج زيرپوست هورمون آزاد مي کنند .

مزایا

استفاده از آن راحت است .

تا ۵ سال از بارداري پيشگيري مي کند .

اختلالي در فعاليتهاي عادي فرد ، تمايلات جنسي يا تماس جنسي بوجود نمي آورد .

هيچگونه محدوديت سني در استفاده از آن وجود ندارد .

زناني که در نزديک سن يائسگي هستند ، مي توانند از اين روش استفاده کنند .

تأثيري بر شيردهي ندارد . خانمهايي که در حال شيردادن هستند مي توانند از اين روش ۶ هفته پس از زايمان استفاده کنند .

روشي است که ارتباطي به مقاربت ندارد نياز به هيچگونه اقدامي قبل از تماس جنسي ندارد .
عوارض جانبي نورپلانت :

اکثر عوارض جانبي شناخته شده جدي نيستند و نمي توان بروز اين عوارض را صرفاً به دليل استفاده از نورپلانت دانست . شايعترين اين عوارض تغيير در الگوي خونريزي قاعدگي است .

اين تغييرات شامل تغيير در فاصله بين خونريزيها ، افزايش مدت و مقدار خونريزي عادت ماهانه و لکه بيني است .

اين بي نظمي ها و به طور کلي اکثر عوارض نورپلانت ،‌ به تدريج و به مرور زمان ( در فاصله ۶ تا ۱۲ ماهگي ) کاهش يافته و پس از سال دوم بسيار کمتر اتفاق مي افتند ، اما مي توانند در هر زمان ايجاد شوند .

غير از اختلالات قاعدگي از ديگر عوارض نورپلانت به ترتيب شيوع مي توان به موارد زير اشاره نمود :

سرگيجه و حالت تهوع ، سردرد ، تغييرات خلق ، تغيير اشتها ، تغيير وزن ، جوش صورت ، تاري ديد ، درد در قسمت سينه ، کاهش ميل جنسي ، کم خوني ،‌حساسيت در پستان ، پرمويي ، التهاب پوست .

زمان کاشتن :‌

در هفت روز اول قاعدگي

بلافاصله پس از سقط يا در هفت روز اول پس از سقط .

اگر شيردهي وجود دارد ، نورپلانت را مي توان ۶ هفته پس از زايمان کاشت .

اگر شيردهي وجود ندارد ، نورپلانت را تا حداکثر ۴ هفته پس از زايمان بايد کاشت .

نحوه کاشتن و برداشتن :

کاشتن نورپلانت با بي حسي موضعي و ايجاد شکاف کوچکي در زير پوست بازو و تحت شرايط استيريل انجام مي شود و اين عمل جراحي کوچک حدود ۱۰ دقيقه طول مي کشد و نياز به بخيه ندارد . برداشتن آن هم ۱۰ تا ۱۵ دقيقه طول مي کشد .

 در محل بي حسي براي يک يا دو روز ممکن است قدري التهاب يا گرمي ايجاد شود .
بانداژي که پس از کاشتن کپسول انجام شده است ، پس از سه روز برداشته شده و برداشتن گاز و چسب محل کاشت پس از ۵ روز بايد انجام شود .
محل کاشتن تا سه روز خشک نگه داشته شود .
اختلالات قاعدگي ممکن است ايجاد شود ولي دليل بر عدم پيشگيري از حاملگي نيست .
 اولين ويزيت يک هفته پس از کاشتن کپسول و ويزيت هاي بعدي به ترتيب سه ماه و شش ماه بعد است وسپس سالي يکبار بايد ويزيت گردد . خارج کردن کپسولها پس از ۵ سال ضروري است . قبل از اين مدت نيز هر موقع که فرد بخواهد بايد کپسولها را خارج کرد .
احتمال بارداري پس از ۳ ماه از برداشتن نورپلانت ۴۰٪  و پس از ۲۴ ماه ۹۰٪  مي باشد .

در صورت مشاهده موارد زير بايد به پزشک مراجعه کرد :
 خارج شدن يکي از کپسولها .
درد شديد غيرقابل تحمل بازو .
باقي ماندن علائم گرما ، قرمزي يا درد در محل کاشتن کپسول .
دردهاي شديد قسمت تحتاني شکم .

علائم هشدار دهنده :

در صورت مشاهده هر يک از موارد زير بايد براي خارج کردن کپسولها مراجعه شود :

سردرد شديد و تکرارشونده به فرم ميگرن براي اولين بار .

اختلال ناگهاني در بينايي .

ايجاد درد ناگهاني و تورم در ساق پا و يا تنگي نفس شديد و ناگهاني همراه با سرفه و خلط خوني .

بروز حاملگي .

واقعيتهايي در برابر باورهاي غلط موجود

نورپلانت باعث سرطان نمي شود .

نورپلانت از محل کاشت خود حرکت نمي کند و کپسولها پس از کاشته شدن از زيرپوست بازو تغيير محل نمي دهد .

نورپلانت هيچگونه تأثيري بر روي حاملگي ندارد .
 
4/ابزار داخل رحمي (آي يو دي)

آي . يو .دي وسيله كوچكي از جنس پلاستيك است كه گاه در بدنه آن مس يا هورمون نيز تعبيه شده است. كاربرد اين وسيله روشي مطمئن ، مؤثر و طولاني مدت براي پيشگيري از بارداري مي باشد .

 آي .يو . دي براي چه افرادي مناسب تر است ؟

- خانم هاي شيرده
- خانم هايي كه تمايلي به استفاده از روشهاي هورموني ندارند و يا به دليل بيماري در استفاده از روشهاي ديگر پيشگيري از بارداري مشكل دارند .
- خانم هايي كه ترجيح مي دهند روشي را انتخاب كنند كه نياز به مصرف روزانه يا استفاده براي هر بار نزديكي نداشته باشد .
- خانم هايي كه تعداد فرزندانشان كافي است ، ولي تمايلي به استفاده از روش بستن لوله ها ندارند.
- خانم هايي كه حداقل يكبار زايمان كرده و به يك روش موثر و مناسب احتياج دارند .

 عوارض

- افزايش حجم و مدت خونريزي قاعدگي ، كه معمولاً پس از چند دوره قاعدگي بر طرف شده  به حالت قبل باز مي گردد.
- خروج خود به خود آي . يو. دي ، كه بيشتر در ماه اول در جا گذاري آي . يو . دي ويا پس از زايمان ديده مي شود .
- عفونت لگن و دستگاه تناسلي

 مزايا

- در مقاربت زن و شوهر دخالتي ندارد .
- نياز به ياد آوري روزانه ندارد .
- اثرات زيان باري بر حاملگي هاي بعدي ندارد .
- بلافاصله پس از برداشتن آي. يو.دي ، حاملگي به طور طبيعي اتفاق مي افتد .

موارد منع مصرف

 - خونريزي هاي نا شناخته رحمي
 - بيماريهاي انعقادي خون
 - نا هنجاريهاي مادر زادي رحمي
 - سرطان هاي دستگاه تناسلي
 - عفونت هاي لگني
 - حاملگي و يا مشكوك بودن به حاملگي
 - سابقه بيماريهاي قلبي
 - سابقه حاملگي خارج از رحم
 - قاعدگي طولاني توأم با كم خوني
 - خونريزي هاي شديد و دردناك به هنگام قاعدگي

زمان مناسب براي گذاشتن آي . يو . دي

   - در روزهاي دوم تا پنجم قاعدگي
   - شش هفته پس از زايمان
   - بلافاصله پس از سقط هاي كمتر از سه ماه بارداري
   - شش هفته پس از سقط هاي بالاتر از سه ماه بارداري

مراقبت هاي لازم پس از گذاشتن آي .يو . دي

- در ماه اول گذاشتن آي. يو . دي بايد از روشهاي پيشگيري ديگري به طور همزمان استفاده كرد.
- جهت كنترل و معاينه بايستي يك ماه بعد ، سه ماه بعد و سپس سالي يكبار به مركز بهداشتي يا پزشكي مراجعه نمود .
- در خانم هايي كه در طول سه سال اخير آزمايش سرطان دهانه رحم (تست پاپ اسمير ) انجام نداده اند، انجام اين آزمايش
ضروري است .
- تعويض آي . يو . دي پس از پايان مدت زمان اثر آن ضروري است .
 
 
5/کاندوم

يكي از روشهاي پيشگيري از بارداري كاندوم (پوشش يا غلاف ) است كه توسط مردان مورد استفاده قرار مي گيرد و از وارد شدن مايع مني به داخل مجراي تناسلي زن جلوگيري مي كند . اين وسيله از پلاستيك نازك تهيه شده و از قابليت ارتجاعي زيادي برخوردار مي باشد .

  مزاياي كاندوم

- يكبار مصرف است .
- نقش بسزايي در درمان انزال زود رس مردان دارد .
- در جلوگيري از بيماريهاي مقاربتي ، از جمله ايدز ، مؤثر است .
- قدرت نعوظ را در افراد مسن يا كساني كه اعمال جراحي قسمت تحتاني شكم داشته اند ، حفظ مي كند
- در زماني كه نسبت به اسپرم همسرشان حساسيت و آلژي دارند ، نقش حفاظتي دارد .
- به دليل كاهش انتقال بيماريهاي مقاربتي ، خطر ابتلاي زنان را به سرطان دهانه رحم كاهش مي دهد .

 طريقه مصرف

- پيش از شروع نزديكي ، بايد كاندوم را بر روي آلت در حال نعوظ كشيد زيرا ترشحاتي كه مردان پيش از انزال كامل دارند ، حاوي سلول نطفه بوده و از اين رو ممكن است باعث ايجاد حاملگي شود.

 - بايد كاندوم را طوري استفاده كرد كه فضاي خالي كوچكي در انتهاي آن باقي بماند تا مايع مني در آن جمع شود .

 - كاندوم بايد تمامي طول آلت تا قاعده را بپوشاند .

 - بلافاصله پس از انزال ، در حالي كه هنوز در حالت نعوظ قرار دارد ، بايد براي خارج نمودن كاندوم اقدام نمود . عمل خروج بايستي با گرفتن لبه كاندوم صورت گيرد تا  از سر خوردن كاندوم و نشت مني جلوگيري شود .

 نكات مهم

- هر كاندوم را بايد يكبار مورد استفاده قرار داد و پس از مصرف از بين برد .
- دقت كنيد كه كاندوم سوراخ نباشد و يا در اثر تماس با ناخن يا اجسام ديگر نيز پاره نشود .
- قبل از استفاده از كاندوم به تاريخ پايان مصرف آن توجه كنيد و از كاندومهاي شكننده و چسبناك كه احتمال پاره شدن دارند ، استفاده نكنيد .
- كاندوم را از حرارت ،‌نور و رطوبت دور نگه داريد ، زيرا اين عوامل احتمال پارگي يا سوراخ شدن آن را افزايش مي دهد .
- در صورت پاره شدن كاندوم در حين مقاربت ، مقاربت را بلافاصله متوقف كرده و از كاندوم جديدي استفاده نماييد .
- چنانچه پس از مقاربت متوجه شديد كه كاندوم سوراخ يا پاره بوده و احتمال بروز حاملگي نا خواسته وجود دارد ، هر چه سريعتر – ترجيحاً صبح روز بعد – به مراكز بهداشتي –درماني يا پزشك مراجعه كنيد . در صورت عدم دسترسي به پزشك يا مراكز فوق ، به طريقه زير عمل كنيد :

ابتدا ۲ قرص اچ دي ، را يكجا خورده و ۱۲  ساعت بعد ۲ قرص اچ دي ، ديگر مصرف كنيد و يا ۴ قرص ال دي ، را يكجا خورده و پس از ۱۲ ساعت ۴ قرص ال دي ، ديگر ميل نماييد .

لازم به ذكر است براي استفاده از اين روش حداكثر تا ۷۲ ساعت (سه روز ) پس از نزديكي مشكوك مهلت داريد . هر چه زودتر خوردن قرص را شروع كنيد تا شانس حاملگي نا خواسته كمتر شود . دقت كنيد كه اين روش را نبايد به طور دائم به عنوان يك روش پيشگيري از بارداري استفاده كنيد . بروز حالت تهوع و استفراغ در اين روش امري طبيعي است . در اين صورت مي توانيد از داروهاي ضد تهوع استفاده نماييد .

 
 
6- الف / بستن لوله ها در زن (توبکتومي)

توبكتومي يكي از روش هاي دائمي پيشگيري از بارداري است.در اين روش لوله هاي رحمي مسدود مي شود و به اين ترتيب از برخورد تخمك زن با نطفه مرد در داخل لوله رحمي جلوگيري به عمل آمده و در نتيجه لقاح صورت نمي گيرد.

مزايا

- روشي دائمي و مطمئن است.
- روشي ساده و بي خطر است.
- بلافاصله پس از عمل موثر است.
-بر روي  فعاليت هاي طبيعي تخمدان تأثيري ندارد و با كاهش خطر سرطان تخمدان همراه است.
-بر روي  فعاليت جنسي زن و مرد تأثيري ندارد.

عوارض

تاكنون بستن لوله هاي رحمي در زنان با هيچ عارضه شناخته شده اي همراه نبوده است.

 توبكتومي براي چه افرادي مناسب تر است؟

- خانم هايي كه بارداري براي سلامت و جانشان خطرناك است.
- زوج هايي كه به هيچ وجه قادر به استفاده از ساير روش هاي پيشگيري از بارداري نيستند.
- زوج هايي كه به هيچ وجه تمايل به بچه دار شدن نيستند.

موارد منع مصرف

- حاملگي
- عفونت هاي حاد و فعال لگنی
- عدم تحمل نسبت به بيهوشي به دلايل پزشكي
 
 نکات مهم
- بهتر است تا پس از اولين قاعدگي پس از عمل از نزديكي خودداري كرد.
- تا يك هفته پس از عمل بايستي از انجام كارهاي سنگين خودداري كرد.
 
 
6- ب / بستن لوله ها در مرد (وازکتومي)

وازكتومي يا بستن لوله هاي مني بر در مردان يك عمل جراحي سرپايي است كه به عنوان روشي ساده ، مطمئن ، سريع و بي خطر براي پيشگيري از بارداري به كار مي رود .

بيضه در مردان دوكار انجام مي دهد : يكي ساختن هورمون مردانه ، كه به خون مي ريزد       و تمامي صفات و خصوصيات مردانه به آن وابسته است وديگري ساختن اسپرم يا سلول جنسي مذكر كه در واقع كاري جز تشكيل نطفه ندارد . اين سلول هاي  جنسي از طريق دو لوله از هر كيسه بيضه بالارفته و نهايتاً به مايع منتقل مي شوند . بستن اين لوله ها  از انتقال و خروج سلولهاي جنسي و درنتيجه تشكيل نطفه جلوگيري مي كند و اين همان وازكتومي است كه ارتباطي با ساخته شدن هورمون و ريختن آن به داخل خون ، كه موجب بروز صفات ثانويه جنسي و خصوصيات مردانه مي شود ، ندارد .

 نكات مهم  :

- انجام عمل  وازکتومي بدون تيغ جراحي هيچگونه تاثير منفي بر تمايلات و قواي جنسي ، صفات ثانويه جنسي مردانه ، چاقي و لاغري ندارد .
-  در ايجاد سرطان پروستات و بيضه بي تاثير است .
-  در ايجاد بيماري هاي قلبي عروقي بي تاثير است .
-  در صورت انجام مشاوره صحيح ، پس از وازکتومي بدون تيغ جراحي هيچ نوع واكنش منفي ديده نمي شود.

 عوارض جانبي :

 به ندرت پس از عمل مختصري درد توام با كبودي در محل عمل ديده مي شود كه گذراست.

 دستورات پس از عمل :

- استفاده از كمپرس يخ به مدت ۲۴ ساعت
- استراحت نسبي به مدت ۴۸ ساعت
- خودداري از فعاليت سنگين تا حداقل ۴۸ ساعت 
- استفاده از بيضه بند به  مدت يك هفته
- عدم استحمام تا ۴۸ ساعت پس از عمل
- عدم مقاربت سه تا چهار هفته پس از عمل
- عدم دستكاري محل زخم كه در حال بهبودي است
- استفاده از مسكن در صورت وجود اندكي درد ، تورم و كبودي زير پوست در محل
- استفاده از يک روش مطمئن پيشگيري از بارداري تا منفي شدن آزمايش اسپرم (معمولاَ تا ۲۰  بار نزديكي)

 در صورت بروز اين عوارض بايستي به مراكز وازكتومي مراجعه نمود :

 تب در چهار هفته اول وخصوصاَ‌ هفته اول پس از عمل
خونريزي يا خروج چرك از محل زخم
درد و تورم در محل زخم كه مرتباَ در حال افزايش باشد .
به تعويق افتادن قاعدگي وشك به وجود حاملگي در همسر

تفاوت وازكتومي بدون تيغ جراحي با روش متداول وازكتومي چيست ؟

در روش متداول براي دسترسي به لوله هاي مني بر توسط تيغ جراحي شكافي در دو طرف پوست بيضه ايجاد كرده و  پس از بستن لوله ها اين شكاف ها را با بخيه مي بندند . اما در روش وازكتومي بدون استفاده از تيغ جراحي ، از طريق سوراخ بسيار كوچكي بر پوست بيضه ايجاد شده ، لوله هاي مني بر را بيرون آورده ، مي بندند و به اين ترتيب ديگر نيازي به زدن بخيه در پايان عمل وجود ندارد .

فايده وازكتومي چيست ؟

نيازي به برش جراحي و بخيه نيست ، بنابراين عوارض به حداقل مي رسد .  بهبودي پس از عمل سريعتر بوده ، درد و ناراحتي پس از عمل و در حين عمل به حداقل مي رسد.

 چه كساني مي توانند داوطلب وازكتومي باشند ؟‌

- افرادي كه تمايلي به داشتن فرزند بيشتر ندارند .
- افرادي كه همسرشان مبتلا به بيماريي است كه حاملگي برايش خطرناك مي باشد و يا ممكن است بيماري به فرزند بعدي منتقل شود .
- كساني كه خود يا همسرشان مايل يا قادر به استفاده از ساير وسايل پيشگيري از بارداري نيستند .
- مرداني كه مايل نيستند همسرشان به خاطر بستن لوله ها متحمل عمل جراحي در بيمارستان شوند .

آيا تاثير پيشگيري از بارداري وازكتومي بلافاصله پس از عمل آغاز مي شود؟

خير. پس از وازكتومي هنوز تعدادي اسپرم در لوله ها وجود دارد كه طي ۲۰ انزال خارج خواهد شد و با منفي شدن آزمايش اسپرم درجه لذت جنسي به دليل رفع اضطراب ناشي از تولد فرزند ناخواسته بيشتر خواهد شد .

      آيا وازكتومي باعث ايجاد بيماري هم مي شود؟

خير، مطالعات انجام شده برروي تعداد زيادي از مردان وازكتومي شده نشان مي دهد كه احتمال بروز بيماريهاي قلبي – عروقي و يا سرطان نشده و خود باعث بروز بيماري خاصي نمي شود .

 مدت زمان عمل جراحي وازكتومي چقدر است ؟

مدت عمل بستگي به پزشك دارد كه شما را عمل مي كند ، ولي به طور متوسط اين عمل جراحي  دقيقه طول مي كشد و تنها دردي كه احساس مي شود ، درد سوزن سرنگي است كه براي بي حس كردن محل عمل به كار مي رود ، و به دنبال آن در طول عمل هيچ دردي احساس نخواهد شد .

 آيا وازكتومي از سرايت بيماري مقاربتي جلوگيري مي كند ؟

خير، چنانچه شما يا همسرتان مبتلا به بيماري يا بيماريهايي هستيد كه از راه جنسي منتقل مي شود، براي پيشگيري از ابتلا به اين نوع بيماريها بايد از كاندوم استفاده كنيد ، زيرا وازكتومي در اينجا  نقشي ندارد .

 آيا پس از عمل جراحي وازكتومي مي توان به كارهاي روزمره زندگي رسيدگي كرد؟

چنانچه كارهاي سنگين جسماني بر عهده شماست ، بهتر است فعلاَ  ۴۸ ساعت استراحت كنيد و بعد به اين كارها بپردازيد . انجام كارهاي سبك بلافاصله پس از وازكتومي مجاز است .

 وازكتومي در چه مكان هايي قابل انجام است ؟

جهت مشاوره وانجام رايگان اين عمل مي توانيد همه روزه ، صبح و عصر ، به واحد وازكتومي مراكز بهداشتي شهرستانها و شهرها ، درمانگاهها يا بيمارستان هاي مجهز به واحد وازكتومي مراجعه نماييد .

 آيا عمل وازكتومي قابل برگشت است يا خير ؟

وازكتومي نزديك به ۷۰ درصد موارد قابل برگشت است . عمل باز كردن لوله هاي مني بر عملي گران بوده ، به تجهيزات پيشرفته بيمارستاني نياز دارد . بنابراين اين روش را مي توان روشي قطعي محسوب داشت . در هر حال قابليت برگشت وازكتومي بهتر از قابليت برگشت توبكتومي ( بستن لوله هاي رحمي در زنان ) مي باشد .

 چه وقت مي توان براي انجام وازكتومي تصميم قطعي گرفت ؟

زماني كه بينديشيد اگر فرزندي به طور ناخواسته به جمع خانواده اضافه شود چه پيش خواهد آ‌مد ، يقيناَ تحت هيچ شرايطي حاضر نخواهيد بود صاحب فرزند جديدي شويد . در اين صورت بهتر است مسئله را با همسرتان در ميان گذاشته ، مشتركاَ در اين باره تصميم بگيريد . توصيه مي شود با كسي كه قبلاَ وازكتومي شده ، با يك پزشك يا يكي از كاركنان واحد تنظيم خانواده مشورت نماييد .
 
روشهاي متفرقه براي پيشگيري از بارداري

مقاربت منقطع :

اين روش قديمي ترين راه کنترل مواليد به صورت داوطلبانه است که هيچ وسيله يا هزينه اي لازم ندارد و به نظر مي آيد که همچنان به گستردگي به کار گرفته مي شود . در اين روش مرد پيش از انزال ، از ريختن مايع مني در مهبل جلوگيري مي کند  . بعضي زن و شوهرها مي توانند اين روش را با موفقيت به کار گيرند ، در حالي که برخي ديگر انجام آن را دشوار مي يابند . نقطه ضعف عمده اين روش آن است که ممکن است ترشحات مرد که پس از آميزش دفع مي شود ، داراي اسپرم باشد و براي ايجاد بارداري حتي يک قطره از مايع مني کفايت مي کند . گذشته از اين کوچک ترين اشتباه در تعيين زمان خروج آلت مرد ، ممکن است مقدار معيني از اسپرم مرد را در مهبل بريزد و از اين رو ميزان عدم موفقيت تا ۱۸ درصد افزايش مي يابد .

پيش از اين ، به عوارض جانبي نامطلوب اين روش مانند احتقان لگن و اختلال عصبي - رواني زياد اهميت داده مي شد ، ولي امروزه نظر کارشناسان در اين باره تغيير کرده و معتقدند که اگر زن و شوهر اين روش را برتر بدانند ، به کارگيري آن مسأله اي را پيش نمي آورد و به طور کلي از به کار نگرفتن هيچ روش تنظيم خانواده بهتر است .

استفاده از دوره مطمئن ( روش ريتم ) :

اين روش که به نام روش تقويمي هم ناميده مي شود ، بر اساس تخمين زمان تخمک گذاري انجام مي شود و زن و شوهر در فاصله زماني که امکان باروري در دوره ماهانه قاعدگي وجود دارد از نزديکي خودداري مي کنند . زمان تقريبي تخمک گذاري ،‌۱۲ تا ۱۶ روز پيش از شروع قاعدگي بعدي است و ايامي را که احتمال بيشتري براي بروز بارداري هست مي توان به شرح زير محاسبه کرد :

اگر از کوتاهترين سيکل قاعدگي هجده روز کم شود ، نخستين روز دوره باروري به دست مي آيد و اگر از درازترين سيکل قاعدگي ده روز کم شود ،‌ آخرين روز دوره باروري به دست مي آيد . مثلاً هر گاه سيکل قاعدگي زني بين ۲۶ تا ۳۱ روز به درازا مي کشد ، دوره باروري وي که نبايد در آن مدت آميزش جنسي نمايد ، در روزهاي بين هشتمين روز و بيست و يکمين روز سيکل قاعدگي او خواهد بود ( شمارش روز اول بايد از اولين روز سيکل قاعدگي باشد ).

نقاط ضعف اين روش عبارتند از :

سيکل قاعدگي يک زن همواره منظم نيست و در صورت منظم بودن هم به دشواري ميتوان دوره مطمئني را پيشگويي کرد .

اين روش را تنها براي اشخاص مسئول که علاقمندي و همکاري بسيار داشته باشند ، مي توان به کار گرفت .

در حقيقت خودداري اجباري از آميزش جنسي نزديک به نيمي از هر ماه است .

از اين روش در دوره پس از زايمان نمي توان استفاده کرد .

ميزان عدم موفقيت اين روش بسيار است . علل عدم موفقيت عبارتند از : محاسبه نادرست و ناتواني در پيروي از روزهاي محاسبه شده .
 
 
 http://www.tbzmed.ac.ir/health%20information%20center/health/pregnancy-Health/Health.htm
 

 

 

نوشته شده توسط ثمینه خندان/کارشناس مامایی در 1:42 |  لینک ثابت   •